Preventie: een zaak van lange adem – ontbijt met de minister 2018

[vc_row][vc_column][vc_column_text]

Op woensdagochtend 19 september jl. gaf minister Bruno Bruins acte de présence tijdens de vijfde editie van het jaarlijkse ‘Ontbijt met de minister’. Tijdens deze bijeenkomst van Medisch Contact in het Mauritshuis geeft de minister de ochtend na Prinsjesdag een toelichting op het voorgenomen beleid. Dit jaar schoof KAMG-voorzitter Elise Buiting aan, op uitnodiging van Medisch Contact. Onderstaand leest u haar toespraak.

Elise Buiting voor het ‘Ontbijt met de minister’ op 19 september 2018

Met veel genoegen heb ik gisteren de Miljoenennota gelezen. Er is aandacht voor preventie en gezondheidsbescherming, thema’s die mij als arts M&G na aan het hart liggen. Ik noem er een paar: het Nationaal Preventieakkoord, Kansrijke start en aandacht voor antibioticaresistentie en het vaccinatieprogramma. Ik ben zeer verheugd dat er op dit moment weer veel aandacht is voor preventie, want alle aanwezigen in deze zaal zien inmiddels wel in dat we er met de huidige aanpak in de geneeskunde niet gaan komen. Sinds 2000 is het aantal huisartsen met ruim 40% en het aantal klinisch specialisten met 67% gestegen. De zorgkosten stijgen enorm zonder dat de bevolking als geheel substantieel gezonder of veerkrachtiger wordt. En een beetje patiënt heeft door de superspecialisatie van de afgelopen jaren zo’n 4-5 specialisten rond zijn ziekbed die elkaar slecht weten te vinden.

We zoeken de oplossing voor de huidige problemen in de zorg in netwerkgeneeskunde, meer samenwerking en afstemming, maar vooral ook in preventie. Natuurlijk is eigenlijk de hele geneeskunde preventie van een voortijdige dood – maar ik heb het nu over die takken van preventie die er naar streven de bevolking gezond te houden en ziekten te voorkomen, de publieke gezondheidszorg.

In Nederland lijken we dat best goed geregeld hebben. Bijvoorbeeld door te vaccineren en door wiegendood-voorlichting te geven aan jonge ouders. Door in te grijpen bij kindermishandeling en huiselijk geweld. Door infectieziekten snel aan te pakken. En door mensen te stimuleren van sigaretten en drugs af te blijven, niet teveel te eten en veel te bewegen. En nu natuurlijk door kansloze zwangerschappen te voorkomen en ouders zeer snel te begeleiden! Ik ben daar zeer enthousiast over.

Maar toch hebben we het de afgelopen jaren niet op alle fronten even goed gedaan.

Het budget dat we aan publieke gezondheidszorg besteden is ongeveer 700 miljoen. Het totale preventie budget rond de 2 miljard. Niet indrukwekkend hoog, binnen een zorgbudget van tegen de 80 miljard. Het aantal artsen M&G; de specialisten op het gebied van preventie en de verbinding tussen de geneeskunde en de sociale sector – is sterk afgenomen. Van 1900 geregistreerde specilisten in 2000 tot 700 nu volgens cijfers van het RGS. Vergelijk dat eens met de stijging bij de huisartsen en klinisch specialisten? De afname is niet verwonderlijk; de opleiding tot sociaal geneeskundige is de enige specialistenopleiding in Nederland die nauwelijks publiekelijk gefinancierd wordt en grotendeels speelbal is van de markt. En de markt heeft nu eenmaal andere prioriteiten dan het voorkomen van zorgkosten.

De jeugdgezondheidszorg staat al jaren onder druk. Hoewel op papier landelijk ‘t een en ander best redelijk geregeld lijkt, gaat binnen de zorginstellingen iedere paar jaar de kaasschaaf erover. Een arts M&G vervangen door een basisarts, of door een verpleegkundige, of door een doktersassistente en een vragenlijst. Of een consult helemaal  schrappen. Flexibiliseren heet dat in het jargon. Professionals zijn de afgelopen jaren ingeschaald in lagere salarisschalen dan daarvoor en worden niet of onvoldoende opgeleid en bijgeschoold. Met enorme personeelstekorten inmiddels tot gevolg.

Gemeenten komen sinds de transitie om in het werk, maar komen niet aan preventie toe, waardoor kostenbesparende doelstellingen niet gehaald worden en de kwaliteit van zorg helaas niet verbetert. De sociaal economische gezondheidsverschillen zijn de afgelopen jaren in Nederland niet kleiner geworden waardoor arm veel eerder ziek is en sterft dan rijk. Hoe komt het toch dat preventie het zo slecht doet …….?

Een verklaring is te vinden in de preventieparadox.

Het is voor mensen moeilijk het besluit te nemen de put te dempen voor het kalf verdronken is. Net zo moeilijk is het om langdurig te blijven investeren in de publieke gezondheidszorg en haar professionals, vóór de vaccinatiegraad gevaarlijk gaat zakken. Het is – als alles goed lijkt te gaan – heel verleidelijk om de opleiding van je personeel nog even uit te stellen en daarop te besparen. Zodat je je geld kan besteden aan zaken die veel spannender zijn.

Om serieus werk te maken van preventie de komende jaren, hebben we zeer wijze artsen, beleidsmakers en politici nodig die verder vooruit durven te kijken dan hun inkomen of de volgende verkiezingen. Dus fantastisch dat er in de voornemens van het kabinet aandacht en geld uitgetrokken wordt voor preventie. Dit is hard nodig. Maar voor we enthousiast gaan investeren in nieuwe projecten en plannen, laten we ook eens goed kijken naar wat er allemaal al is en hoe we dat optimaal kunnen behouden en gebruiken voor de toekomst.

Investeer in goed opgeleide basisartsen en specialisten en leer ze dat er meer is dan 3elijns gezondheidszorg in een academisch ziekenhuis.

Zorg dat huisartsen en klinisch specialisten beloond worden om de ziekten die ze nu behandelen, te voorkomen. En investeer in de publieke gezondheid en de sociale geneeskunde. Want als we preventie serieus gaan nemen de komende jaren zoals de miljoenennota vermeldt, dan is juist deze kennis en kunde hard nodig.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]