Verslag symposium WAVG 30 januari 2026
Op 30 januari 2026 presenteerde de Werkgroep Arbeidsmigranten Veilig en Gezond (WAVG) haar rapport Arbeidsmigranten veilig en gezond’ tijdens het symposium ‘Grenzen over, gezondheid dichtbij’ in de Risk Factory in Venlo. Het was een middag met een grote opkomst en veel energie. De organisatie werd gedragen door een enthousiaste WAVG, samen met Elize Smal van Pharos die de werkgroep ondersteunt. Bijzonder aan de WAVG is dat dit een samenwerking is tussen drie beroepsverenigingen: KAMG (Koepel Artsen Maatschappij en Gezondheid), NVAB (Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde) en NVVG (Nederlandse Vereniging voor Verzekeringsgeneeskunde). Als het sociaalgeneeskundige cluster 3 vonden zij elkaar op de inhoud en op het gezamenlijke doel: arbeidsmigranten beter beschermen in werk, zorg en samenleving.
In de opening schetste Karine van ’t Land (voorzitter KAMG en trekker van de WAVG, samen met Henk van Schie) waarom dit rapport nodig is: laten zien welke hiaten en problemen in de artsen zien, en adviezen voor betere sociaalgeneeskundige zorg bundelen. Daarbij haalde zij een hard signaal aan uit onderzoek: volgens het recente Risbo-onderzoek heeft ongeveer 75% van de arbeidsmigranten een slechte psychische gezondheid, tegenover 17% onder Nederlandse werkenden.
Jurriaan Penders, voorzitter van de KNMG, benadrukte het belang van samenwerken binnen de sociale geneeskunde rond dit thema. Hij noemde hoe nieuws over arbeidsmigranten vaak gaat over systemen en misstanden, terwijl professionals óók in de spreekkamer de gevolgen zien: uitbuiting, zorgmijding, onduidelijke rechten, taalproblemen en problemen met huisvesting. De kern is dan niet alleen signaleren, maar ook handelen en bespreekbaar maken, mét behoud van vertrouwen en beroepsgeheim. “Zorg begint met gezien worden en bereikbaar zijn.”
Een persoonlijk en praktisch vertrekpunt kwam van Laura Bogaard (arts infectieziektebestrijding, promovendus en WAVG-lid). Zij vertelde hoe een cluster COVID-besmettingen onder arbeidsmigranten maakte dat ze op pad ging naar hun werk- en woonlocaties. Dat maakte zoveel indruk dat ze er haar promotieonderzoek aan wijdt. In haar bijdrage werd duidelijk dat risico’s niet alleen op de werkvloer liggen, maar juist ook in woonomstandigheden en in de drempels om tijdig te testen en hulp te zoeken.
Belangrijk waren ook de bijdragen van de voorlichters en medewerkers van WIN-punten. Zij vertelden hoe arbeidsmigranten vaak een moeilijke start hebben in Nederland, met hard werken, stress en onzekerheid. Veel arbeidsmigranten die zij spreken geven aan zich waardeloos te voelen, en “gebruikt” als productiemiddel. Bij ziekte, ervaren zij, worden ze lastig en overbodig. De kracht van de WIN-punten zit in praktische ondersteuning, eigen taal en cultuurkennis, avondspreekuren en warme toeleiding naar passende hulp.
Tijdens workshops, verzorgd door WAVG-leden vanuit de drie sociaalgeneeskundige richtingen, stond steeds dezelfde vraag centraal: wat kun je nú doen, en met wie moet je dan samenwerken? De opbrengst werd samengevat in twee oproepen: ken je netwerk en pak je rol.
Het rapport werd aangeboden aan meerdere vertegenwoordigers van provincie, ministerie en lokale partners: Marc van Caldenberg (gedeputeerde Provincie Limburg), Janneke Faber (directie Gezond en Veilig Werken, Ministerie van SZW, ook namens VWS), Jacques Smeets (wethouder Venlo) en Nina Derks (afdelingshoofd Jeugdgezondheidszorg GGD Limburg-Noord). In hun reacties klonk zowel urgentie als bereidheid om door te pakken, met aandacht voor samenwerking tussen praktijk en beleid. Vanuit deze basis gaat de WAVG verder bouwen: aan verbinding, samenwerking en zichtbaar maken van wat werkt.
