Vrouwengezondheid is publieke gezondheid

Afgelopen week volgden wij als Koepel Artsen Maatschappij + Gezondheid het commissiedebat over Vrouwengezondheid in de Tweede Kamer. Goed om te zien dat er nadrukkelijk aandacht was voor bredere gezondheidsverschillen én dat meerdere Kamerleden geweld in afhankelijkheidsrelaties benoemden. Zoals wij ook schreven in onze inbreng voor dit debat, moet dat onderwerp een volwaardig onderdeel zijn van de Nationale Strategie Vrouwengezondheid.

Zorgwekkende cijfers: gezonde levensverwachting vrouwen blijft achter

De aanleiding voor onze inbreng is urgent. In de Europese ranglijst voor gezonde levensverwachting staan Nederlandse vrouwen op plek 25 van de 27 landen. Voor mannen staat Nederland op plek 16. Dat is een aanzienlijk verschil. Deze cijfers uit de Monitor Brede Welvaart onderstrepen dat vrouwengezondheid niet alleen een medisch vraagstuk is, maar nadrukkelijk een maatschappelijk en publiek gezondheidsvraagstuk.

Neem gezondheidsverschillen serieus, juist bij vrouwen in kwetsbare situaties

Het verschil in gezonde levensverwachting tussen mannen en vrouwen is deels te verklaren door hoe vrouwspecifieke gezondheidsproblemen samenhangen met sociale context. Er is nog altijd onvoldoende kennis en voorlichting over de impact van hormonale veranderingen zoals menstruatie, zwangerschap en overgang. Ook ontbreekt het geregeld aan kennis over aandoeningen, passende behandelingen en zorgpaden. Daarnaast is er maatschappelijk nog onvoldoende bewustzijn, bijvoorbeeld dat hartaandoeningen bij vrouwen andere klachten kunnen geven dan bij mannen.

KAMG pleit ervoor om de Nationale Strategie Vrouwengezondheid nadrukkelijk te verbinden met het bredere beleid op gezondheidsverschillen.

Daarbij vragen wij specifieke aandacht voor vrouwen in kwetsbare situaties. Artsen M+G ontmoeten deze vrouwen op plekken waar maatschappelijke problemen samenkomen: in asielzoekerscentra, in kwetsbare arbeidsposities zoals bij arbeidsmigranten, in de openbare seksuele gezondheidszorg, bij Veilig Thuis en de Centra voor Seksueel Geweld, in de dak- en thuislozenopvang en binnen de jeugdgezondheidszorg.

Taalbarrières, lage gezondheidsvaardigheden, beperkte toegang tot begrijpelijke informatie en wantrouwen richting instituties zorgen ervoor dat deze vrouwen minder snel gebruikmaken van zorg of bevolkingsonderzoeken. Daarom roept KAMG op om binnen de strategie expliciet in te zetten op laagdrempelige, lokaal georganiseerde routes naar zorg en op structurele samenwerking met het sociaal domein en lokale netwerken. Alleen zo bereiken we vrouwen die nu buiten beeld blijven.

Borg de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties

Een tweede cruciaal punt is de samenhang tussen vrouwengezondheid en geweld in afhankelijkheidsrelaties.

Artsen M+G, waaronder vertrouwensartsen, jeugdartsen en artsen seksuele gezondheid, zien dagelijks hoe geweld en controle leiden tot lichamelijke en psychische schade. Vrouwen zijn vaker dan mannen slachtoffer van geweld in afhankelijkheidsrelaties, met name bij seksueel geweld. Schaamte en angst belemmeren het zoeken van hulp. Bovendien duurt het vaak lang voordat geweld als onderliggende oorzaak van klachten wordt herkend. Daardoor komt passende zorg later op gang, blijven klachten langdurig bestaan en vertraagt herstel.

KAMG vraagt daarom om in de verdere uitwerking van de Nationale Strategie Vrouwengezondheid expliciet te borgen dat signalering, duiding en doorgeleiding rond geweld in afhankelijkheidsrelaties een volwaardig onderdeel vormen van de aanpak.

KAMG zet zelf ook stappen

Naast onze inbreng in het debat heeft KAMG de pledge “Samen in actie voor betere vrouwengezondheid” ondertekend. Daarmee committeren wij ons aan concrete acties in 2026–2028. We starten onder meer met het opzetten van een KAMG-expertisegroep vrouwengezondheid en intensiveren onze lobby op het tegengaan van huiselijk geweld, met specifieke aandacht voor gezondheidsschade.

Zo werken artsen M+G samen aan structurele verbetering van vrouwengezondheid, in beleid én in de dagelijkse praktijk.