arts m+g

Nieuwe sollicitatieronde opleiding arts M+G van start

Opleiding arts M + G

Vanaf 1 augustus gaat een nieuwe sollicitatieperiode voor de opleiding tot arts M+G van start. Kandidaten kunnen solliciteren voor de profielopleidingen tot jeugdarts, arts infectieziektebestrijding, arts medische milieukunde, forensisch arts (onder voorbehoud) en voor de tweede fase-opleiding arts Maatschappij + Gezondheid. De opleidingen starten in maart 2021.

Lees ook: ‘Publieke gezondheid: investeer in de artsen’

360º geneeskunde

Als arts M+G sta je midden in de maatschappij. Je hebt een belangrijke rol voor alle groepen in onze samenleving. Je zorgt niet voor één, maar voor iedereen. Niet in het ziekenhuis, maar in de maatschappij. Bijvoorbeeld als medisch adviseur bij zorgverzekeraars, als jeugdarts binnen een Centrum voor Jeugd en Gezin, als arts infectieziektebestrijding in dienst van een GGD of als vertrouwensarts kindermishandeling. Dat noemen we 360º geneeskunde.

Solliciteren

De sollicitatieperiode loopt van 1 augustus tot en met 14 september. Solliciteren kan online bij SOGEON. De profielopleiding forensische geneeskunde heeft een afwijkend sollicitatieproces. Deze loopt van 1 september tot en met 14 oktober 2020. Solliciteren voor deze opleiding kan via support@sogeon.nl.

Lees ook: Landelijk opleidingsplan arts M+G voorlopig vastgesteld

LOP arts M+G 2020

Het Landelijk opleidingsplan (LOP) arts M+G voorlopig vastgesteld door CGS

Op 8 april is het LOP arts M+G 2020 voorlopig vastgesteld door het College Geneeskundig Specialisten. Definitieve vaststelling vindt plaats na veldraadpleging bij andere beroepsgroepen, werkgevers en andere belanghebbenden. Belangrijk punt van aandacht op dit moment is de financiering van het LOP.

Brede steun in het veld

Het draagvlak voor het LOP in het veld is groot. Het LOP biedt de aios indien gewenst ruimte voor verbreding, maar ook voor differentiatie en verdieping. Het sluit zo uitstekend aan bij de behoeften in het werkveld. Enkele maanden geleden hebben dan ook 18 werkgevers en andere belanghebbenden een steunbetuiging voor het LOP geschreven. In juni hebben bestuurders van de belangrijkste netwerkpartners tijdens een webinar voor VWS hun steun nogmaals uitgesproken. Tevens hebben professionals uit de niet bekostigde profielen, VWS meer zicht gegeven op het belang van  hun werk voor de publieke gezondheid.

Financiering door VWS

De verwachting is dat VWS -na al deze positieve verhalen uit het veld- het belang ziet van goed opgeleide artsen M+G over de hele breedte van het werkveld en bereid is tot bekostiging van het LOP. Zonder bekostiging kan het LOP immers niet ingevoerd worden. De KAMG is volop in gesprek met VWS hierover. Omdat er meerdere partijen binnen en buiten VWS betrokken zijn bij de bekostiging van het LOP is dit geen eenvoudige zaak en kan VWS vooralsnog geen uitsluitsel geven.

Vertaling van LOP arts M+G naar curriculum

Het LOP geeft de kaders van de praktijk- en instituutsopleiding tot arts M+G weer. De komende maanden werken de opleidingsinstituten samen met de KAMG en andere partners in het veld het LOP uit tot een curriculum voor de vijf deskundigheidsgebieden.

Invoeringsdatum van het LOP

Omdat de bekostiging nog niet rond is zal het LOP naar verwachting op zijn vroegst op 1-1-2022 in werking kunnen treden. In de tussentijd vertalen we het LOP naar een curriculum voor de arts M+G in de 5 deskundigheidsgebieden/differentiaties.

Overgangsregelingen in het kader van het LOP

De invoering van het LOP brengt veranderingen met zich mee voor de profielen en de opleiders. De volgende overgangsregelingen zijn voorgelegd aan het CGS ter goedkeuring.

Profielartsen houden hun titel

De invoering van het LOP heeft gevolgen voor de profielartsen. Instroom in het profielregister is nog tot 5 jaar na de invoering van het LOP mogelijk. Voor profielartsen die al in het profielregister staan, verandert er voorlopig helemaal niks: hun registratie én titel van arts KNMG blijft tot 30 jaar ná de invoering van het LOP geldig. Ook de bijbehorende herregistratie-eisen blijven zo lang van kracht. Profielartsen kunnen ook ná de invoering van het LOP instromen in de   opleiding tot arts M+G via een speciale regeling.

Vertrouwensartsen en farmaceutisch geneeskundigen krijgen overgangsregeling op maat

Vertrouwensarts en farmaceutisch geneeskundigen kennen op dit moment geen profielopleiding. Wel zijn zij geregistreerd bij hun wetenschappelijke vereniging en hebben zij veel kennis en ervaring op andere wijze opgedaan. Voor hen komt er een overgangsregeling op maat waar nog aan gewerkt wordt door de KAMG, CGS en RGS.

Praktijkopleiders profielopleidingen functioneren tijdelijk als opleider M+G

Praktijkopleiders voor de profielopleidingen die nog geen arts M+G zijn, krijgen na de invoering van het LOP 5 jaar de tijd om geregistreerd te worden als arts M+G en zo praktijkopleider M+G te kunnen blijven. In de tussentijd functioneren ze als praktijkopleiders arts M+G. Vijf jaar na de invoering van het LOP kan een profielarts geen praktijkopleider arts M+G meer zijn.

KAMG register

De KAMG ontwikkelt een register voor de deskundigheidsgebieden waar artsen M+G ingeschreven kunnen worden. Het KAMG register vervangt voor artsen M+G de registratie in het profielregister. Profielartsen KNMG blijven ingeschreven in het register van het CGS.

De KAMG-registratie betreft een eenmalige registratie van het deskundigheidsgebied(-en)/differentiatie (-s) van de arts M+G. Er gelden geen herregistratie-eisen. Natuurlijk is het wel van belang dat een arts die in een bepaald deskundigheidsgebied of differentiatie werkt, bekwaam blijft. Tijdens EIF (Evaluatie Individueel Functioneren) komt dit aspect aan de orde.

Blogs en artikelen van en over arts M+G (2020)

Hieronder vind je een greep uit de blogs en artikelen van en over de arts M+G.

De waarde van gezondheid en de kans van digitaal door Karine van ’t Land | Hoeveel is gezondheid ons ècht waard? De coronacrisis laat het duidelijk zien: heel veel. We sluiten scholen en horecagelegenheden. We werken massaal thuis. We stoppen met handen geven en houden anderhalve meter afstand. De straten zijn leeg, het land komt tot stilstand. Allemaal om onze gezondheid en die van anderen te beschermen. We accepteren de economische schade en reserveren miljarden om die af te dekken. En dat is niet meer dan terecht. ICT&Health

GGD arts Noord-en Oost Gelderland: ‘De totale economische ontwrichting baart mij het meeste zorgen’ | Ashis Brahma(49) is arts infectieziekten bij de GGD Noord- en Oost Gelderland. Hij coördineert onder andere waar en welke mensen werken in de zorghotels voor corona-patiënten die overal in de regio verrijzen. Maar hoe houdt hij zichzelf staande? www.ad.nl

Public Health in corona tijden | Hoogstwaarschijnlijk circuleert het Sars-CoV-2 virus voorlopig in Nederland. De impact is groot. We zien dit terug in spreekkamers, de instellingen waar we werken, in onze omgeving en in de media. De genomen maatregelen zijn ongekend en velen snakken naar versoepeling. Tegelijkertijd heerst er angst. Het zijn onzekere tijden, die vragen om wijs beleid. Het denken vanuit public health principes kan ons helpen: wel doen voor de grote groep mensen en extra preventie en zorg organiseren voor de meest kwetsbaren in onze samenleving. www.kamg.nl

De publieke zorg waar is die gebleven in het coronageweld? | Nu de eerste rekening kan worden opgemaakt van baten en lasten van corona en lockdown, weten we één ding zeker: de curatieve zorg voor mensen met corona-infectie heeft voorrang gekregen boven al het andere. www.medischcontact.nl

De ja-knikkers van Hugo | Minister Hugo de Jonge kan voor de corona-bron- en contactonderzoeken niet zonder de Gemeentelijke Gezondheidsdiensten. Maar bezuinigingen en decentralisaties hebben de GGD’en uitgeput. ‘Onze medewerkers zijn geen klapstoelen.’ www.groene.nl

NIVB en AJN pleiten voor aanpassing testbeleid en weringsbeleid in de kinderopvang | De Nederlandse Vereniging voor Infectieziektebestrijding (NVIB) en AJN Jeugdartsen Nederland vinden dat het huidige landelijke test- en weringsbeleid rondom COVID-19 in de kinderopvang zo snel mogelijk aangepast moet worden. www.ajnjeugdartsen.nl

Blogs door Lode Wigersma op www.medischcontact.nl

Na corona een betere toekomst? | De coronapandemie brengt ons veel ellende, maar we leren er ook van. De pandemie maakt ons duidelijk hoe we ons zorgstelsel op een humane en kosteneffectieve manier toekomstbestendig kunnen maken. www.skipr.nl

De ja-knikkers van hugo geannoteerd verhaal |Ashis Brahma liet achterin zijn Apeldoornse tuin een veranda bouwen, zodra hij wist dat de pandemie heel lang ging duren. Pas half april vond hij tijd om erop te zitten. Het was het weekend van de appathon, Nederland kon via een livestream volgen hoe ondernemers op het Ministerie van Volksgezondheid een app presenteerden waarmee burgers kunnen worden gevolgd en gewaarschuwd voor besmetting. www.platforminvestico.nl

Op álle terreinen is de impact van corona voelbaar | Arts maatschappij en gezondheid. Het klinkt heel breed en dat ís het ook, als je de verschillende terreinen ziet waarop deze artsen hun werk doen. Tegelijk zegt deze titel precies waar het om gaat: als arts de link leggen tussen maatschappelijke ontwikkelingen en gezondheid – en andersom. Laat dat in deze coronacrisis nu héél hard nodig zijn. www.nspoh.nl

Jeugdarts in coronatijd |Zoals voor zovelen is ook mijn dagelijks leven behoorlijk veranderd door de komst van het coronavirus. Zowel thuis als in mijn werk als jeugdarts. www.dvk-opinie.nl

‘Overleven begint bij gezonder leven en eten’ | Mensen met obesitas en diabetes hebben een grotere kans om op de ic terecht te komen. We moeten gezonder leven, stellen Jutka Halberstadt en Jaap Seidell. www.parool.nl

Podcast De Dag: Eindelijk gaan we testen, testen, testen | De versoepeling van de coronamaatregelen gaan alleen door als het kán. Een belangrijke voorwaarde is dat we veel meer gaan testen en contactonderzoeken uitvoeren. www.nporadio1.nl

GAV, NOVAG, NVVG en VAV adviseren: vermijd één-op-één spreekuurcontacten | In verband met de COVID-19 epidemie hebben alle beroepsverenigingen van verzekeringsartsen een advies opgesteld met betrekking tot spreekuurcontact met cliënten. Hiermee willen we bijdragen aan het verminderen van verspreidingskansen voor het SARS-CoV-2 virus. vavolksgezondheid.nl

Raamplan Artsopleiding 2020: arts van de toekomst bevordert en beschermt gezondheid | “Wat zijn de belangrijkste competenties die de arts anno 2025 moet hebben?” Het antwoord op deze vraag staat in het Raamplan Artsopleiding 2020. Met het nieuwe raamplan, een set eindtermen waaraan elke geneeskundestudent moet voldoen, maken de Nederlandse geneeskundeopleidingen het medisch onderwijs toekomstbestendig. Resultaat: artsen die getraind zijn om de uitdagingen van de zorgsector het hoofd te bieden. www.nfu.nl

Peiling bekendheid en imago Arts Maatschappij en Gezondheid | Na de opleiding tot basisarts hebben geneeskundestudenten de keuze uit vele specialismes. Eén van de specialisaties is Arts Maatschappij en Gezondheid (arts M&G). De instroom in de opleiding(en) tot arts M&G blijkt structureel en significant achter te blijven bij de benodigde capaciteit. De Koepel Arts Maatschappij en Gezondheid (KAMG) voerde daarom het programma ‘Versterking publieke gezondheid; de rol van de arts Maatschappij & Gezondheid als verbinder van preventie, zorg, welzijn en sociaal domein’ uit om (toekomstige) artsen te boeien en binden voor public health. In dit kader heeft de KAMG iresearch gevraagd een peiling uit te voeren naar de bekendheid en het imago van arts M&G. www.iresearch.nl

Anja Schreijer uit Hengevelde is het gezicht van de GGD in coronatijd: ‘Dit virus leert ons nederigheid’Thuis op de boerderij in Hengevelde was Anja Schreijer zich al bewust van het gevaar van infectieziekten. Nu, als een van de gezichten van de GGD, zit er ze er middenin. „Dit virus leert ons een les in nederigheid.” www.tubantia.nl

arts m+g

Arbeidsmarktcampagne arts M+G van start

De afgelopen maanden hebben SOGEON en KAMG samen met een groot aantal artsen Maatschappij + Gezondheid hard gewerkt aan een bijzondere wervingscampagne. Het doel van deze campagne is het vak van de arts M+G beter op de kaart zetten én meer kandidaten werven voor de opleiding tot arts M+G.

De campagne is live

Deze week start de campagne op social media en artsmg.nl: facebook, instagram, LinkedIn en twitter. Hoe meer respons deze berichten oproepen, hoe meer mensen de campagne zien. Daarom willen we jou vragen een steentje bij te dragen aan het succes van de campagne. We hebben een speciale campagne-toolkit ontwikkeld. Hierin vind je kant-en-klare campagnemiddelen, zoals een poster, flyer of social media-post, die je vrijelijk mag gebruiken. Download de toolkit via deze link:​ https://we.tl/t-RNEONubHsR

Hoe kun jij helpen?

In de toolkit vind je voorbeeldteksten over het vak van arts M+G, advertenties, posters, flyers, rolbanners, beelden voor social media, een animatie met uitleg over het vak en een powerpoint template. Alle bestanden zijn klaar om te printen, naar de drukker te sturen of om direct zelf mee aan de slag te gaan. Zo kunnen we op diverse plekken de schijnwerpers op het vak zetten.

Zou jij of jouw organisatie deze campagnemiddelen willen verspreiden om zo de campagne te versterken? Dat zou enorm helpen. Alvast hartelijk bedankt!

Artsen aan het roer: medisch leiderschap tijdens een crisis

Dokters die het kabinet adviseren, die de rol van crisismanager op zich nemen en die een hoofdrol spelen in de media: artsen hadden de afgelopen maanden een sleutelpositie in de aanpak van de COVID-19 crisis. Hoe is het om als arts zo’n prominente rol te hebben? “Medisch leiderschap is door deze crisis in één klap tastbaar geworden.”

“Hectisch”, zo vat Anja Schreijer, arts Maatschappij + Gezondheid (gespeciali­seerd in infectieziekten), epidemioloog en teamhoofd van de GGD in Amsterdam, de afgelopen maanden samen. Toen ze na de kerstvakantie weer aan het werk ging en de eerste berichten uit Wuhan kwamen, dacht ze: dit zou Nederland wel eens kunnen raken.

Dat het zo’n vlucht zou nemen en zo’n grote impact zou hebben, had ze echter nooit kunnen denken. “Ik weet nog dat ik op een woensdag bij Op1 zat toen er in Nederland nog geen COVID­-19 gevallen bekend waren. Twee dagen later zat ik bij Jinek toen de storm was losgebarsten. Sindsdien ben ik in een rollercoaster beland.”

Door COVID­-19 staat haar vak ineens volop in de belangstelling. “Als ik iemand vertel dat ik arts Maatschappij + Gezondheid ben en dat wij met een 360 graden­-blik naar gezondheidsvraagstukken kijken, is nu in één klap helder wat ik bedoel. Onze rol is om de verspreiding van het virus te beper­ken, en daarvoor moeten we artsen in de cure, care en public health met elkaar verbinden, én de link leggen naar beleids­makers en de samenleving. In de eerste weken overlegden we met ons team dage­lijks met huisartsen over het testbeleid, met artsen in ziekenhuizen en verpleeghuizen over het melden van patiënten, met burge­meesters over preventiemaatregelen en met de politie over de vraag hoe zij met arrestanten moesten omgaan. Intussen waren we binnen onze GGD bezig onze medewerkers voor te bereiden op wat komen ging. Als arts Maatschappij + Gezondheid sta je midden­ in de maatschappij, maar dat is nog nooit zo zichtbaar geweest als nu.”

Medisch geluid

In april werd Schreijer gevraagd voor het voorzitterschap van het Landelijk Overleg Infectieziektebestrijding (LOI). Vanuit die rol is ze automatisch vast lid van het Outbreak Management Team (OMT). “Ik vind het ontzettend belangrijk het public health-­geluid in een crisis als deze te laten horen. De public health heeft namelijk een essentiële rol.” Voor haar was dat de doorslaggevende reden om ‘ja’ te zeggen tegen het voorzitterschap van het LOI. Ze vindt het daarnaast van belang om in het OMT op macroniveau met artsen uit verschillende disciplines na te denken over het beteugelen van deze crisis. “Ik ben, in de verschillende crisisoverleggen waarin ik participeer, niet bang om onge­makkelijke dingen te zeggen, anders moet je deze rol niet op je nemen. Je kunt elkaar niet naar de mond praten en moet elkaar scherp houden. We hebben soms pittige discussies, maar dat is nodig om tot een zo goed mogelijke afweging te komen.”

Meer lezen over deze artsen? Dat kan: LAD-magazine juni 2020.

Public health in coronatijden

Reacties naar de KAMG zijn zeer welkom (bureau@kamg.nl)

Hoogstwaarschijnlijk circuleert het Sars-CoV-2 virus voorlopig in Nederland. De impact is groot. We zien dit terug in spreekkamers, de instellingen waar we werken, in onze omgeving en in de media. De genomen maatregelen zijn ongekend en velen snakken naar versoepeling. Tegelijkertijd heerst er angst. Het zijn onzekere tijden, die vragen om wijs beleid. Het denken vanuit public health principes kan ons helpen: wel doen voor de grote groep mensen en extra preventie en zorg organiseren voor de meest kwetsbaren in onze samenleving.

Artsen Maatschappij en Gezondheid zijn opgeleid om bij te dragen aan gelijke kansen op gezondheid, via gezondheidsbescherming, ziektepreventie en gezondheidsbevordering van individuen, gemeenschappen en de bevolking als geheel. Het blijkt weerbarstig in coronatijden.

Eerst het zoeken. We proberen optimaal zicht te krijgen op de verspreiding van het virus, de mensen die risico lopen om besmet te raken en zij die een grote kans hebben om ernstig ziek te worden. We zoeken naar de risicofactoren die daaraan debet zijn zoals leeftijd, geslacht, etniciteit of preëxistente ongezondheid. Sommige risicofactoren zijn beïnvloedbaar (leefstijlfactoren), andere een gegeven. Ook proberen we zicht te krijgen op de gevolgen van de maatregelen die genomen zijn, zoals het tijdelijk wegvallen van een deel van de preventieve en curatieve zorg. Of de effecten van het fysiek afstand houden en het sluiten van scholen, bedrijven, horeca, recreatieve en culturele voorzieningen. Op basis van groeiende wetenschappelijke inzichten handelen we: we testen uitgebreider, breiden de bron- en contactopsporing uit, ondersteunen mensen bij het leren leven met de hygiënemaatregelen, stimuleren mensen aan om zo fit en vitaal mogelijk te blijven, dragen bij aan optimale werkomstandigheden in de zorg met gelukkig steeds meer beschermende middelen. We beperken zo de gezondheidsschade die het virus en de maatregelen veroorzaken. En proberen zo de risico’s van het coronavirus in evenwicht te brengen met de versoepeling van de lockdown, de herstart van reguliere zorgverlening, de economie en onze sociale structuren.

Kwetsbaarheid en veerkracht zijn ongelijk verdeeld in de bevolking. De coronacrisis maakt naast bekende ook nieuwe kwetsbare groepen zichtbaar, zoals mensen die hun werk en inkomen kwijtraken, mensen die depressief of angstig worden door de sociale isolatie en mensen wiens gezondheid verslechtert door gebrek aan beweging of uitgestelde zorg. Het is dè uitdaging om in de huidige crisis aanknopingspunten te vinden om de gezondheid en veerkracht van mensen, kwetsbaar of niet, te ondersteunen en te bevorderen. In hun thuissituatie, hun werksituatie, de spreekkamer, hun woon- of zorginstelling, hun wijk, hun gemeente. Dit vraagt om optimale samenwerking tussen (groepen) burgers, hun zorgverleners, instellingen waar mensen samenkomen of werken, beleidsmakers, bestuurders en politici. Dat is publieke zorg, dat is de essentie van “public health”.

Voor iedereen is deze situatie nieuw. Om een uitweg uit deze gezondheids- en welzijnscrisis te vinden én ons voor te bereiden op toekomstige crises van welke aard dan ook, zal de samenleving moeten leren van de huidige gebeurtenissen. Met de tijd wordt de kosten-baten rekening van deze coronacrisis duidelijk. Uiteindelijk gaat het om de vaststelling hoe proportioneel en rechtvaardig specifieke maatregelen zijn en of het doel met de minst ingrijpende middelen wordt bereikt. Deze kennis zal bijdragen aan de voorbereiding op toekomstige gezondheidscrises. Om de volksgezondheid optimaal te beschermen is herverdeling van de middelen nodig, ook binnen de gezondheidszorg. Dit vergt transparante discussies en heldere keuzes. Het is aan politici om te besluiten over de inzet van middelen om een volksgezondheidscrisis te voorkómen of zo goed mogelijk te hanteren. Zorgverleners in de individuele patiëntenzorg zowel als artsen maatschappij en gezondheid kunnen een waardevolle bijdrage leveren door politici, bestuurders en beleidsmakers evidence- en practice based te adviseren. Het expliciet argumenteren vanuit public health principes, zoals bovenaan dit artikel geschetst, kan een solide basis zijn voor de keuzen die nodig zijn om de gezondheid van velen en in het bijzonder de meest kwetsbaren in de samenleving te beschermen en bevorderen.

Zie ook de eerdere blog Krachten bundelen rondom covid-19

In Memoriam

In Memoriam: Cisca Koning-van den Berg van Saparoea

Op 10 juni 2020 is Cisca Koning-van den Berg van Saparoea overleden. Cisca was arts Maatschappij + Gezondheid en speelde een belangrijke rol in de positionering van sociaal geneeskundigen. Ze was van 2011 tot 2015 voorzitter van de Koepel Artsen Maatschappij + Gezondheid (KAMG), waar ze zich met veel gedrevenheid inzette om alle artsen in de publieke gezondheid en het sociale domein samen te brengen. Cisca vond het belangrijk dat artsen M+G zichtbaarder werden en lieten zien trots te zijn op hun vak – iets wat ze in haar rol als voorzitter en later opleider van de Stichting Sociaal Geneeskundige Opleidingen (SSGO) zelf ook altijd uitdroeg. Ze richtte zich daarnaast op het verbinden van de wetenschappelijke verenigingen binnen KAMG en nauwe samenwerking met de NVAG, NVVG en LAD.

Tijdens haar voorzitterschap van de KAMG was ze ook bestuurslid bij de Artsenfederatie KNMG, waar ze een belangrijke rol speelde bij de reorganisatie van de federatie. Aansluitend was ze van 2015 tot 2018 bestuurslid bij de LAD. Ook daar nam ze de rol van verbinder op zich, en was ze een warm pleitbezorger om de werelden van de cure, care en public health samen te brengen. Daarnaast stond ze als bestuurslid bij de VIA aan de wieg van de fusie tussen de VAGZ, NVAG en VIA tot de Vereniging Artsen Volksgezondheid (VAV), die in 2018 tot stand kwam. De domeinen beleid, advies, indicatie, wetenschappelijk onderzoek en management binnen het specialisme M+G waren daarmee verenigd.

Samenwerken was het sleutelwoord in haar aanpak als arts, bestuurder en opleider. Hobbels op de weg waren er niet voor Cisca; ze vond altijd een manier om eroverheen of erlangs te gaan. Als bestuurder was ze enthousiast, betrokken en scherp, met een warm hart voor de mensen om haar heen.

In 2018 was Cisca helaas gedwongen een aantal (bestuurlijke) taken neer te leggen vanwege haar gezondheid, maar ze bleef tot het laatst betrokken. Wij zijn Cisca zeer erkentelijk voor haar verdiensten en wensen haar familie en dierbaren veel sterkte toe met het verwerken van dit verlies.

Besturen en medewerkers van:

Artsenfederatie KNMG
Koepel Artsen Maatschappij + Gezondheid (KAMG)
Landelijke vereniging van Artsen in Dienstverband (LAD)
Vereniging Artsen Volksgezondheid (VAV)

Publicatie Draaiboek keuzes ic-opname bij schaarste

Vandaag publiceren de Federatie Medisch Specialisten en de Artsenfederatie KNMG het Draaiboek ‘Triage op basis van niet-medische overwegingen voor IC-opname ten tijde van Fase 3 stap C in de COVID-19 pandemie’. Komende tijd wordt de achterban van de artsenkoepels geconsulteerd over het document. Het draaiboek beschrijft hoe artsen moeten beslissen over wie er wel en wie niet een IC-plek krijgt, als in een mogelijk volgende golf van de corona-pandemie de druk op de IC landelijk zo hoog oploopt dat er tekorten ontstaan (Fase 3, ook genoemd ‘Code Zwart’).

In de extreme situatie van fase 3 stap C zijn medische criteria alleen niet meer genoeg om te bepalen wie er opgenomen wordt op de IC, en wie op een andere manier zo goed mogelijk zorg krijgt. Of sprake is van fase 3 wordt door zorgaanbieders en beroepsbeoefenaren gezamenlijk vastgesteld en na verificatie door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) bij het ministerie van VWS aangegeven.

“Er wordt met man en macht gewerkt om te waarborgen dat onze gezondheidszorg de coronapandemie aankan. We willen allemaal dat dit draaiboek nooit nodig is, maar kunnen dat helaas ook niet uitsluiten”, zegt KNO-arts en voorzitter van de Federatie Medisch Specialisten Peter Paul van Benthem. “Het moeten maken van zulke bijna onmogelijke keuzes rond IC-opname tijdens schaarste druist in tegen de intrinsieke motivatie van iedere arts en leidt tot grote spanning. Het stemt ons nederig dit document te moeten publiceren, maar in die situatie kunnen we artsen niet alleen laten staan”

Op verzoek van haar achterban heeft de Federatie Medisch Specialisten opdracht gegeven dit draaiboek op te stellen. Het is tot stand gekomen met medewerking van medisch specialisten van verschillende wetenschappelijke verenigingen, een aantal gerenommeerde hoogleraren (medische) ethiek en filosofie en de KNMG. Het draaiboek is door de Federatie Medisch Specialisten en de KNMG voorgelegd aan de IGJ.

“Op verzoek van de IGJ hebben we het draaiboek uitvoerig besproken met bestuurders van verschillende maatschappelijke en zorg-organisaties”, stelt René Héman, voorzitter van artsenfederatie KNMG. De KNMG heeft gesproken met bestuurders van ActiZ, ANBO, KBO-PCOB, LHV, NFU, NHG, NOOM, NVAVG, NVZ, Patiëntenfederatie Nederland, V&VN, Verenso en VGN.

“We maken het draaiboek nu openbaar zodat we een breder gesprek over dit moeilijke onderwerp kunnen voeren. We zien uit naar een constructieve wisseling van gedachten over het draaiboek, met onze achterban en in de maatschappij. Als dit leidt tot aanpassingen om de toepasbaarheid of toetsbaarheid te vergroten, dan staan we daar natuurlijk voor open,” zegt René Héman.

Uitgangspunten in het draaiboek: gelijkwaardigheid, rechtvaardigheid en zoveel mogelijk levens redden

Hier onder staat een zeer verkorte samenvatting van de ethische uitgangspunten en aanbevelingen. Voor een uitgebreidere versie, zie het draaiboek. Voor een nadere toelichting op de gekozen criteria zie onder andere de brief aan de IGJ d.d. XXX. Het draaiboek sluit aan op het draaiboek Pandemie waarin triage over opname op IC in fase 3 stap A en B op basis van medische overwegingen wordt beschreven. Het Draaiboek voor fase 3 stap C beschrijft triage op basis van niet-medische overwegingen. Triage in fase 3 op basis van stap C gebeurt pas nadat stappen A en B doorlopen zijn, en als blijkt dat die stappen niet genoeg zijn.

De algemene ethische uitgangspunten in het draaiboek fase 3 stap C zijn gelijkwaardigheid, rechtvaardigheid en het willen redden van zoveel mogelijk levens. Dit betekent bijvoorbeeld dat patiënten in gelijke omstandigheden, in heel Nederland op dezelfde manier worden behandeld. Ook wordt met COVID-19 patiënten op dezelfde manier omgegaan als met patiënten die geen COVID-19 hebben.

Het draaiboek stelt expliciet welke overwegingen geen rol mogen spelen in de keuzes die triage-teams maken als er niet genoeg IC-plekken zijn. Het doet er bijvoorbeeld niet toe of door ‘eigen schuld’ IC-zorg nodig heeft. Ook doen persoonlijke relaties, iemands financiële situatie of sociale of juridische status, etniciteit, nationaliteit of sekse er niet toe. Iedereen heeft recht op de beste zorg.

Vervolgens beschrijft het draaiboek welke niet-medische overwegingen wel een rol mogen spelen bij triage in fase 3 stap C. Er wordt dan eerst gekeken hoe lang mensen naar verwachting IC-zorg nodig hebben. Patiënten waarvan verwacht wordt dat ze minder lang op de IC zullen liggen krijgen voorrang. Op deze manier worden meer patiënten geholpen en dus meer levens gered.

Als er op basis hiervan geen verschil gemaakt kan worden tussen patiënten, krijgen medewerkers in de zorg die COVID-19 hebben voorrang. Voorwaarden hierbij zijn dat zij door hun werk veel risicovol contact hebben gehad met COVID-19-patiënten en zichzelf daarbij onvoldoende konden beschermen, omdat er een gebrek aan persoonlijk beschermingsmateriaal was.

Als er dan nog steeds meer patiënten dan IC-plekken zijn, schrijft het draaiboek voor dat iemand uit een jongere generatie voor gaat boven iemand uit een oudere generatie. De werkgroep beschrijft dit als ‘intergenerationele solidariteit’. Deze afweging komt voort uit  de gedachte dat iedereen gedurende het leven dezelfde levensfases zou moeten kunnen doorlopen (fair innings principe). Het verschil tussen generaties wordt in dit document uitgelegd in generaties van 20 jaar. Dat betekent bijvoorbeeld dat als een kind een IC-plek nodig heeft, die in geval er geen plek meer is voorrang krijgt boven iemand uit een oudere generatie die op dat moment ook een IC-plek nodig heeft.  Voorwaarde daarbij is wel dat beide patiënten in alle andere relevante opzichten, zoals overlevingskans en opnameduur, gelijkwaardig zijn.

Als het niet mogelijk is om op basis van de bovenstaande aanbevelingen een keuze tussen patiënten te maken wordt de keuze aan het toeval overgelaten: loting als patiënten tegelijkertijd komen, ‘wie het eerst komt, wie het eerst maalt’ als patiënten na elkaar komen.

Als er weer voldoende plekken zijn op de IC, gaan we terug naar de normale manier van werken.

Lode Wigersma, secretaris KAMG namens VAV

De publieke zorg, waar is die gebleven in het coronageweld?

Lode Wigersma | 15 juni 2020 | Medisch Contact

Nu de eerste rekening kan worden opgemaakt van baten en lasten van corona en lockdown, weten we één ding zeker: de curatieve zorg voor mensen met corona-infectie heeft voorrang gekregen boven al het andere.

Lange tijd wisten we niet veel meer dan dat het virus ernstige ziekte kon veroorzaken. Maar bij wie, bij wie niet en hoe dat dan in zijn werk ging, wisten we niet. We dachten eerst dat deze ernstige vorm zowat iedereen kon treffen. U weet nog, de groepsimmuniteit waar Rutte en RIVM mee kwamen, had daarmee te maken. Dat veronderstelde een enorme verspreiding van het virus. Vandaar de vergaande restricties voor het sociale, culturele en economische verkeer. Maar die verspreiding lijkt nu mee te vallen. De kans op virusoverdracht in de buitenlucht blijkt gering. Kinderen en jongeren worden zelden of nooit ziek.

Met de kennis van nu kunnen we wijsheden debiteren die er aan het begin van de epidemie niet waren. Dat is makkelijk. Wel ben ik verbaasd dat van meet af aan alléén de curatieve coronazorg alle ruimte en aandacht heeft gekregen. En dat terwijl we zo weinig wisten van het gedrag van het virus, en de publieke en extramurale zorg met minstens even grote uitdagingen te maken kreeg. We konden zien aankomen dat de lockdown zoveel andere ellende voor welzijn en gezondheid zou veroorzaken. De belangrijkste adviseurs en bepalers van het beleid en de media gaven er geen blijk van dat naast het curatieve, ook het sociaal-medische en het publieke belang zorgvuldig werden meegenomen en afgewogen. Natuurlijk moesten en moeten we onze kwetsbare mensen met corona-infectie redden, maar waarom zijn de deskundigen uit het sociaalgeneeskundige domein niet direct aangesloten, om onze landsbestuurders te adviseren over die aspecten die niet in ziekenhuizen en wel in allerlei, deels nieuwe, kwetsbare groepen speelden?

Met sociaalgeneeskundige adviseurs bedoel ik niet de topmensen van het RIVM; zij zijn wetenschappelijk adviseurs van de regering inzake de infectie, en zij moesten het met schaarse gegevens en modellen doen. Ik bedoel de artsen maatschappij en gezondheid (M&G), die in allerlei sectoren van de publieke gezondheidszorg werken en zien wat er daar gebeurt, welke risico’s optreden in het voetspoor van corona. Risico’s die bij elke gezondheidscrisis kunnen optreden. Artsen M&G zien welke mogelijkheden er waren voor preventie en vroegtijdig handelen. Zij werken hard onder moeilijk omstandigheden: geldgebrek, personeelsgebrek, gebrek aan materiaal voor bescherming, voor testen, voor contactopsporing. Ze werken vaak onzichtbaar voor het publieke oog. Avondenlang zagen we virologen en ic-artsen in praatprogramma’s op tv en was er nauwelijks aandacht voor de publieke en extramurale zorg. Als we achter die façade kijken zien we karige, veelal uitgeklede, publieke gezondheidsvoorzieningen en weinig interesse in het tijdig signaleren en voorkómen van dergelijke ernstige gezondheidscrisissen.

Het is te hopen dat de terechte lessen die we moeten trekken uit deze coronacrisis ook beklijven. Zoals de les dat onze publieke zorg goud – en dus ook meer overheidsgeld – waard is. Want we kunnen zeker een volgende viruspandemie verwachten, en andere bedreigingen voor de volksgezondheid.

Raamplan Artsopleiding 2020: dokters van de toekomst! Volop aandacht voor preventie.

Door inspanningen van onder andere de KAMG, de KNMG en haar partners ligt er nu een Raamplan Artsopleiding dat richting geeft aan de dokters van de toekomst. Deze arts van de toekomst bevordert en beschermt gezondheid; dat is in dit nieuwe Raamplan minstens even belangrijk als behandelen. Er is volop aandacht voor preventie. “Het raamplan nodigt uit om te leren samenwerken. Niet alleen tussen artsen onderling, maar ook tussen artsen en andere medische, zorg- en welzijnsprofessionals in het publieke domein.”